Please wait while JT SlideShow is loading images...
Kasri MillatIsmoili SomonyPeak Somony Mountain

News/Press Release

05.12.2016 | Concept of the Foreign Policy of the Republic of Tajikistan

Concept of the Foreign Policy of the Republic of Tajikistan

 

Approved by the Decree 
of the President of the Republic of Tajikistan 
on 27 January 2015, №332

CONCEPT
of the Foreign Policy of the Republic of Tajikistan

1. General Provisions

1.1. The Concept of the foreign policy of the Republic of Tajikistan (hereinafter «the Concept») is a political act, which determines and regulates major principles, objectives, obligations and priority directions of the foreign policy of the Republic of Tajikistan based on the long-term national interests of the country.  

1.2. Elaboration and adoption of the Concept is necessitated by the specification of goals, tasks and directions of the foreign policy of the Republic of Tajikistan in terms of transformations of political, social, economic and cultural life of the country and formation of a new geopolitical image in the world and the region in the second decade of the XXI century. The Concept provides for elaboration and pursuance of the foreign policy that facilitates an adaptation of a progress of the country with increasing processes of integration, regionalization and globalization, creates new auspicious facilities to prevent and curb potential risks and challenges threatening national security and lays down a solid ground for consistent realization of national interests based on objectiveness and balance.   

1.3. The legal framework of the Concept consists of the Constitution of the Republic of Tajikistan, laws and statutory-legal acts regulating activity of the state authorities of the country in the sphere of the foreign policy and as well as comprised of international legal instruments recognized by the Republic of Tajikistan.

1.4. Republic of Tajikistan reaffirming its commitment to international accepted legal acts, carries out its foreign policy on the basis of the following principles:

recognition of equality, respect for sovereignty and territorial integrity, inviolability of borders, non-use or threat of force in international relations, commitment to the peaceful solution of disputes and conflicts and non-interference in the internal affairs of each other;

respect for human rights and fundamental freedoms;

fulfillment of obligations arising from international law;

observance of the rule of international law in international relations;

deideologization of interstate relations, establishment and intensification of equal and mutually beneficial relationship with countries all over the world;

non-acceptance of any form of violation of human rights in the international practice.

1.5. The Concept reflects national interests of the Republic of Tajikistan in the field of the foreign policy, which at present and in the near future consist of the following:

-protection and strengthening of the national independence of Tajikistan and its national security; establishment of security belt and good neighborliness along the borders of the country;

-enhancement of relations of confidence, friendship and cooperation with countries all over the world based on mutual interests;

-creation of favorable conditions for economic, social and cultural development and the gradual improvement of the living standard of the people and reinforcement of economic security of the country;

-promotion of energy independence of Tajikistan, food security and a break-up of the country's communication deadlock;

- protection of the rights and freedoms, dignity and interests of citizens of Tajikistan inside and outside the country;

-     reinforcement of the positive image of Tajikistan in the world as a democratic, secular and legal state;

- assistance to constructive and legitimate activities of Tajik societies and associations of compatriots in other countries.

2. Republic of Tajikistan in the System of International Relations

2.1. The realities of the second decade of the XXI century evidence that international relations are still in transition and the system of multipolar world is still emerging. Deep political and economic changes emerge on the geopolitical landscape of the modern world that is fraught with the transformation of international relations.

2.2. Ever-increasing process of globalization is recognized as the most important peculiarity of the present time. This process, along with the stimulation of closer links between peoples and nations and setting up all-embracing system of political and economic, scientific and cultural connections, it may simultaneously cause undesirable effects, such as increasing a gap between developed and underdeveloped countries, the increase in pressure on the national and cultural values ​​of the peoples and etc. Moreover, under immediate impact of globalization processes modern threats and challenges gained global significance and became a factor of concern of humanity. These threats and challenges are grouped as follows:

- uneven development and economic inequality, increasing competition for access to world markets and strategic resources, deepening financial and economic crises;

- growth of international terrorism, drug trafficking and weapons smuggling, transnational organized crime;

- rise of political and religious extremism, ethnic and racial conflicts, civilization and ideological clashes;

- domestic and regional conflicts, fanaticism and ethnic and racial separatism, escalation of political tensions in different parts and regions of the world;

- intensification of demographic problems, poverty and indigence, unemployment and massive uncontrolled migration;

-  lack or deficit of essential material resources, above all water and nutrition;

-  climate change, ecological and sanitary-epidemiological challenges.

2.3. Along with these challenges which threaten security of the system of international relations, including the security of the Republic of Tajikistan as an integral part of this system, there are also the following regional factors that are known as hazardous to the national interests of the Republic of Tajikistan:

- in virtue of its geographical location, Republic of Tajikistan’s location in the spotlight of the geopolitical interests of the modern world;

- Tajikistan’s proximity to conflict-prone regions, to sources of terrorism, fundamentalists’ training centers and drug production zones;

-  expansion of terrorist and extremist groups, fundamentalist parties and movements in the region;

- probability to use territory of the country for cross-border drug trafficking and dissemination of extremist ideology;

-  unresolved issues of delimitation and demarcation of borders between the countries of the region and probability of an eruption of conflict among ethnic groups and peoples in the region;

-  presence of various types of obstacles towards efficient regional integration, free movement of people and unhindered movement of goods and services;

-  lack of genuine cooperation in the effective water and energy resources management  in the region;

- exacerbation of demographic and environmental challenges in the region and their possible use to create tension in the country.

The foreign policy of the Republic of Tajikistan will be developed and implemented taking into account the current global threats and challenges and regional factors.

2.4. Prevailing and the major task of the foreign policy of the Republic of Tajikistan in the long term is to protect the supreme interests of the state in the international arena that will be implemented by means of building external favorable conditions for overall sustainable development, strengthening foundations of national independence and sovereignty of Tajikistan and continued efforts to reach agreement and respect of mutual interests with foreign states and international organizations in the course of an implementation of foreign policy priorities of the country.

2.5. To achieve this goal, Republic of Tajikistan will implement an independent multi-vector foreign policy that meets the supreme state and national interests aiming at building friendly and mutually beneficial relations with other countries based on unconditional respect for international law.

2.6. Taking into account geopolitical position of the Republic of Tajikistan, given natural and demographic resources and the rate of its socio-economic development, country's foreign policy will be pursued based on the principles of objectiveness and pragmatism. It is inseparably linked with economic needs of the country and is aimed at strengthening and expansion of trade and economic collaboration of the Republic of Tajikistan in the system of global economic relations and political and diplomatic support of the country's economic interests.

2.7. The foreign policy of the Republic of Tajikistan is known as "open doors", peace-seeking and objective policy in the course of pursuance of which Tajikistan stands ready to build up friendly relations with all countries and recognize shared interests based on reciprocal respect, equality and mutually beneficial cooperation.

2.8. The foreign policy of the Republic of Tajikistan is a transparent and predictable policy which is based on the principle of recognition and commitment of the country to international treaties and generally accepted rules of international law.

2.9. The foreign policy of the Republic of Tajikistan in its inter-state relations with neighboring countries and the region pursues a policy of friendship, good neighborliness and non-intervention in the internal affairs of each other, which is aimed at creating a confidence and security belt along the borders of the country. This policy aims to the peaceful resolution of all outstanding matters, including border, water and energy issues through dialogue and negotiations based on mutual understanding of parties concerned and respect of the principle of equal and indivisible security in the region.

2.10. Taking into account progressive development of the processes of political and economic multilateral and multi-level integration in the system of international relations, the foreign policy of the Republic of Tajikistan aims to ensure active participation of the country in international and regional organizations, whereby Tajikistan intends to noticeably contribute to the strengthening of security, stability, cooperation and constructive international dialogue and take advantage of these organizations to ensure sustainable development of the country.

2.11. Based on expansion of important geopolitical regional, international and globalization processes of the modern world, Republic of Tajikistan in practice acknowledges a balance between globalization processes and the national interests of each country, respect for the sovereignty and independence of any state, creation of equal opportunities, formation of overall security system and promotion of decent conditions for each state and the people, regardless of its potential, role and importance in the geopolitical distribution of resources as the most important and vital rules of the world order. Tajikistan is convinced that globalization and national interests should complement each other and provide a reliable guarantee for sustainable development of international relations.

2.12. The Republic of Tajikistan is in favor that emerging new world system should completely be free from wars and conflicts, cruelty and violence, religious and cultural fanaticism and xenophobia and be based on equal cooperation and partnership of all countries in the world, and all sorts of threats to international and regional peace and stability must be eliminated by consensus and constructive dialogue on the basis of international law, primarily the UN Charter as the principal organization governing international relations.

2.13. The Republic of Tajikistan supports establishment of effective mechanisms of the consonance of national interests and international efforts, consolidation of aspirations of all states to the cause of the formation of adequate measures to resist modern threats and challenges. At the national level, Tajikistan undertakes political, legal, informative, socio-economic and specific measures with the view to strengthening key aspects of the foreign policy in countering international terrorism, extremism, illegal drug trafficking, weapons smuggling, religious fanaticism, illegal migration, environmental risks, climate change and threats to information and food security.

3. Foreign Policy Priorities of the Republic of Tajikistan

The Republic of Tajikistan identifies and implements its foreign policy priorities based on objectives of the state and supreme national interests.

Geopolitical and geo-economic features of today's world predetermine that priorities should regularly be reviewed. They may be subject to change based on the level and the content of relationship of the Republic of Tajikistan with individual states or group of states, international and regional organizations, as well as due to the national and state needs.

3.1. Bilateral Diplomacy (Bilateral Relations)

The Republic of Tajikistan believes that long-term and stable relations with its traditional partners – members of the Commonwealth of Independent States meets its political, economic and cultural interests and taking into account a concept of diverse and multi-level integration within the Commonwealth it will seek to deepen mutually beneficial cooperation with the members of the Commonwealth of Independent States.

Given the position of the Russian Federation in the world and the region, intensification and strengthening of traditionally friendly relations and strategic partnership with this country is of particular importance for the Republic of Tajikistan.

Extension of relations with the Russian Federation on the basis of equality and mutually beneficial cooperation in political, defense, military-technical, economic, trade, investment, labor migration, science and education, information, cultural and other areas meets national interests of the Republic of Tajikistan and is considered to be an important factor of regional peace and stability.

Neighboring states in the countries of the region are prioritized in the system of international relations of the Republic of Tajikistan.

Tajikistan supports further promotion of centuries-old and friendly coexistence of the peoples of Central Asia.

The importance and necessity of equal and mutually beneficial, selfless and strong relationship are the determining factors in relations with the Republic of Uzbekistan.

The Republic of Tajikistan in its policy will always adhere to the principle of mutual respect, constructive cooperation and goodwill in respect of this neighboring state.

Common goals and challenges the countries of the region are facing, determine the need to expand and deepen relations with Kazakhstan, Turkmenistan and Kyrgyzstan on the basis of confidence, friendship and mutually beneficial cooperation.

The Republic of Tajikistan believes interaction and extensive regional integration is an important toolkit to address economic, social and environmental challenges and build lasting peace and genuine stability in Central Asia.

Increased cooperation with Ukraine, Republic of Belarus, Republic of Moldova, Republic of Azerbaijan, Georgia and Republic of Armenia is one of the most important objectives of the foreign policy of the Republic of Tajikistan. Continued and sustainable development of these countries since the onset of a new millennium has enabled necessary conditions to achieve this goal.

Strengthening good-neighborly and friendly relations and mutually beneficial cooperation with People’s Republic of China is one of the most important dimensions of the foreign policy of the Republic of Tajikistan in the Asian sector. These relationships thanks to the will and efforts of both sides assumed a significance of strategic partnership and created a favorable ground for the progressive build-up of comprehensive cooperation in political, security, military-technical, trade, economic and cultural areas.

The Republic of Tajikistan is in favor of a quick restoration of lasting peace in the Islamic Republic of Afghanistan and affirms that enduring peace, security and political stability of the neighboring state meets its national interests.

The Republic of Tajikistan supports the efforts of the international community and the Afghan government aimed at a comprehensive solution of the Afghan conflict and the economic rehabilitation of the country's transition to a self-sufficient Afghanistan and based on historical, linguistic and cultural affinities between the two nations considers the deepening of multifaceted mutually beneficial cooperation with this friendly and neighboring country as a priority of its foreign policy.

Factor of historical, linguistic and cultural community plays essential role in relations of the Republic of Tajikistan with the Islamic Republic of Iran.

The Republic of Tajikistan will further continue to expand strong relations of friendship and mutually beneficial cooperation with this country on the basis of bilateral and multilateral formats.

Acceleration of the process of economic reform in Tajikistan and the gradual integration of the national economy in the global economic system determines progressive development of political, economic and cultural ties with highly developed countries of the world.

Adoption and the use of experience of these countries in economy, social, science and technology, culture and cutting-edge technology will contribute to further political and economic prosperity of the Republic of Tajikistan.

The Republic of Tajikistan taking into account enormous authority and the role of the United States of America in global politics and economy will continue to make efforts to boost multifaceted ties with this country and sustain strong partnership relations based on the principle of shared interests.

With due account of the rapid pace of development and the growing international importance of the North, Central and South America, in particular Canada, Republic of Cuba, United Mexican States, Federal Republic of Brazil and Argentine Republic, Tajikistan attaches an increasing importance on these countries, and consequently, establishment of fruitful cooperation with these nations meets its national interests.

A positive breakthrough has occurred in the relationship between Tajikistan and the European Union since the beginning of the XXI century and this trend is increasing with every passing year.

In view of promoting development of the major areas of the national economy, Tajikistan acknowledges the European Union as one of its most important economic partners and will continue to seek expansion and deepening of the long-term sustainable cooperation with this influential interstate association on the basis of the principle of shared benefit.

This interaction in general will embrace all European institutions, including European Parliament, Council of Europe, European Investment Bank and other organizations and agencies.

Meanwhile, strengthening and reinforcement of bilateral multifaceted cooperation with the European countries, including Federal Republic of Germany, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, French Republic, Italian Republic, Kingdom of Spain, Swiss Confederation, Kingdom of Belgium, Republic of Austria, Czech Republic, Republic of Poland and the Baltic states is of paramount importance for the Republic of Tajikistan.

The Republic of Tajikistan in order to penetrate into emerging markets of capital, technology, raw materials and industrial products is committed to strengthen mutually beneficial relations with the countries of Southeast Asia, including Japan, Republic of Korea, Kingdom of Thailand, Republic of Indonesia, Malaysia, Socialist Republic of Vietnam, Singapore and other countries of the region considering this trend as one of the most important guidelines in its foreign policy. The state of bilateral relations with these countries creates an enabling opportunity to achieve this goal.

The Republic of Tajikistan is keen to expand multifaceted cooperation with Japan as a reliable partner and donor-country and is committed to further develop relations with country, both directly and through international financial institutions.

The Republic of Tajikistan welcomes an intensification of mutually beneficial cooperation with the Republic of Turkey in different areas, including attraction of Turkish investments into the economy of Tajikistan.

Taking into account the role and influence of the Republic of India in the region and the world, given a centuries-old experience of historical and cultural ties of the Tajik and Indian peoples, as well as its tremendous economic and technological capabilities, Tajikistan will gradually expand and deepen multifaceted cooperation with India.

Strengthening political interaction and growth of fruitful economic cooperation with the Islamic Republic of Pakistan with regard to its trade and economic opportunities and geo-strategic position has a special meaning for the Republic of Tajikistan.

In view of the interests of the Arab States of the Gulf, including Kingdom of Saudi Arabia, State of Qatar, State of Kuwait and United Arab Emirates to investing in economic projects of national and regional significance in Tajikistan, the Republic of Tajikistan seeks to deepen mutually beneficial cooperation with the countries of the Gulf. In order to strengthen relations with the Arab world, Tajikistan remains committed to bolster cooperation with regional organizations, in particular with the League of Arab States.

Considering international prestige and importance of the Arab Republic of Egypt in regional and world politics, the Republic of Tajikistan is interested to expand cooperative relationship with this country.

The Republic of Tajikistan considers African continent as a promising guideline for the fruitful cooperation in different areas.

In this context, the Republic of Tajikistan will exert efforts to establish cooperative links with the Arab countries of North Africa - Kingdom of Morocco, People's Democratic Republic of Algeria, Republic of Tunisia, State of Libya and the countries of central and southern parts of this continent, particularly South Africa Republic and Republic of Mozambique.

In the Pacific direction there new opportunities are being opened up on the example of Australia and New Zealand for the increased collaborative relations in many areas. The use of these opportunities is one of the most important foreign policy objectives of the Republic of Tajikistan.

3.2. Multilateral Diplomacy (Multilateral Relations)

In terms of rapid increase in the globalization process and progressive deepening of political and economic integration in the world, multilateral cooperation with international and regional organizations and institutions is a priority of the foreign policy of the Republic of Tajikistan.

The Republic of Tajikistan recognizes these organizations and institutions as an important mechanism for advancing joint efforts to combat modern threats and challenges, as unique platform for the resolution of disputes and problems in international relations and as an effective tool for promoting international peace and stability. In order to contribute to the formation of a new and equitable system of international and regional relations, as well as to protect and promote its own national interests, Republic of Tajikistan takes an active part in the activity of these institutions.

In this context, relationship with the United Nations, Organization for Security and Cooperation in Europe, Commonwealth of Independent States, Shanghai Cooperation Organization, Collective Security Treaty Organization, Organization of Islamic Cooperation, Economic Cooperation Organization, Asian Cooperation Dialogue, Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia and the international financial institutions is priority.

The Republic of Tajikistan is in favor of strengthening the coordinating role of the United Nations in the XXI century and recognizes the UN as the sole institute regulating international relations authorized to make decisions related to collective actions to protect peace and maintain security of the international system.

The Republic of Tajikistan believes that with the view of an adaptation of the UN actions to the needs and realities of today's world, a comprehensive reform of the United Nations, including its Security Council is the call of the times.

Protection of national interests and the active promotion of productive initiatives and proposals of the Republic of Tajikistan in the United Nations, its specialized agencies, as well as efforts aimed at obtaining membership of the Republic of Tajikistan in the principal bodies of the UN are one of the key objectives of the foreign policy of the country.

The Republic of Tajikistan considers comprehensive cooperation with the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) in compliance with its national interests and intends to efficiently use resources of this organization as a platform to demonstrate spiritual and cultural achievements of the Tajik people, as well as protect and revive its tangible heritage.

The Republic of Tajikistan is supportive of increased cooperation with the Organization for Security and Cooperation in Europe and its institutions and intends to make good use of their expertise, political and intellectual capability in the democratization of society, protection of human rights and fundamental freedoms, security and stability and addressing economic and environmental challenges.

Participation in the activities of the Commonwealth of Independent States (CIS) and the strengthening of cooperation with the States Parties is one of the priorities of the foreign policy of the Republic of Tajikistan. Tajikistan highly values the role of the CIS in the preservation and development of traditional relations between States Parties on a new platform based on the concept of multi-level integration.

The Republic of Tajikistan considers the establishment of different bodies of economic and security integration under the umbrella of the CIS, such as the Eurasian Economic Union, Common Economic Space, Customs Union, Collective Security Treaty Organization as a genuine manifestation of the integration processes in the post-Soviet space and will contribute to their development and improvement. Furthermore, considering national interests and with the view of exploitation of their potential and opportunities for the country's needs it will facilitate development and reinforcement of these processes.

The active participation of the Republic of Tajikistan in the Shanghai Cooperation Organization aims to strengthen good-neighborly ties, relations of confidence and friendship among the Member States and observers of the Organization, as well as security and stability and sustainable development in the region. Tajikistan stands for the further growth of authority and the role of the Shanghai Cooperation Organization in the deepening of economic relations, implementation of infrastructural projects and promotion of cooperation in the field of environmental protection and enhancement of cultural dialogue for the sake of the regional integration.

The Republic of Tajikistan viewing historical, cultural, civilization and religious commonality with Islamic countries unwaveringly supports fruitful cooperation with the Organization of Islamic Cooperation and its institutions. Tajikistan due to the vital and urgent need to uplift prosperity and development of the Islamic world into a new level and eliminate existing and urgent hardships, considers it appropriate to develop and implement Development Strategy of the Islamic Countries, whose key objective should be quality, steady and balanced economic, spiritual and cultural growth of the OIC Member States.

The Republic of Tajikistan in its foreign policy places a primary emphasis on the strengthening fruitful cooperation with the Economic Cooperation Organization and acknowledges it as a regional organization with a specific geostrategic importance and enormous economic potential.

The Republic of Tajikistan is committed to help revitalize and extend the Organization's activities in terms of an implementation of regional projects in economic, trade, transport, communications and energy fields.

The Republic of Tajikistan is committed to contribute to consolidation of efforts to address the crucial issues of the Asian continent, intensify and enrich a content of interaction within the framework of the Asian Cooperation Dialogue and to reinforce its role.

The Republic of Tajikistan among agreed areas of cooperation within the framework of the Asian Cooperation Dialogue attaches paramount importance to poverty reduction, environmental protection, sustainable access of the population of the Asian continent to basic needs, improving people’s preparedness for disaster risks management, expansion and deepening of regional and inter-regional platform for cooperation in the energy sector.

The Republic of Tajikistan fully supporting the idea of building confidence and security belt in Asia and enhancement of productive cooperation in this area shall undertake necessary measures to improve its relations with the Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia (CICA).

Tajikistan values the opportunity of the Conference essential in collective exploration of tools and remedies to address the challenges and eliminate transnational and cross-border risks on the continent and strengthen cohesion between the participating States.

The Republic of Tajikistan values intensification of inclusive interaction with its partners to strengthen national and state security as one of the priorities of its foreign policy and considers its membership in the Collective Security Treaty Organization (CSTO) in compliance with the national interests. The activity of the Republic of Tajikistan in the Organization is aimed at the establishment of effective mechanisms to address modern threats and challenges.

In this context, the country's membership in the Organization, along with the presence of the military base of the Russian Federation in the Republic of Tajikistan is one of the prominent factors of ensuring national security and the maintenance of stability in the region.

Tajikistan being a party to the North Atlantic Treaty Organization’s (NATO) "Partnership for Peace" Program considers it important to interact with the Organization in order to promote security and stability and build an atmosphere of confidence throughout the Eurasian space.

With the view of implementing priorities of its foreign policy, the Republic of Tajikistan enhances multilateral cooperation with its partners in trilateral and quadrilateral formats and is determined to make good use of these platforms of constructive dialogue for the benefit of strengthening friendly relations and cultural connections and identification of effective toolkit to counter new threats and challenges.

3.3. Economic Diplomacy

Rapid geo-economic evolution of contemporary world and global economic trends predetermine ever-growing importance of economic diplomacy and continued improvement of the economic aspects of the role of topical issues in international policy. In this regard, efficient and reasonable use of means and tools of economic diplomacy is one of the priorities of Tajikistan's foreign policy strategy that would facilitate achievement of national and public goals.

In this context, attraction of foreign investment, integration of the Republic of Tajikistan in the regional and global economy and promotion of economic security of the country are essential to stimulate economy.

With the aim to encourage bilateral and multilateral foreign economic relations and lead international economic cooperation it is necessary to implement the following tasks:

- protect economic interests of the Republic of Tajikistan in the system of international economic relations, security and strengthening of the national actors access into the orbit of world economic relations and their effective functioning in this space;

- create external favorable conditions for the strengthening and expansion of the economic potential of the economic ground of the country;

- set up co-operation aimed at improvement of the regulatory framework of the "green economy" through cutting-edge expertise and the availability of the country's favorable conditions and implement mutually beneficial international cooperation in this field;

- facilitates the country’s connectivity to the international and regional transport, energy and communication basis;

- build favorable trading opportunities and protect the interests of domestic business within the framework of international economic relations;

-  attract foreign investment, government and commercial companies of other countries and compatriots living abroad to participate in the implementation of large-scale infrastructural, energy and transport projects of regional significance;

-  promote active participation in the World Trade Organization with the view to protect and promote national interests in the global trade and economic arena;

-  encourage multifaceted cooperation with the regional economic commissions of the United Nations, UN donor agencies to facilitate an implementation of national development strategies aiming to create a solid ground for sustainable development of the country;

- deepen cooperation with international and regional financial institutions, including the International Monetary Fund, World Bank, Asian Development Bank, European Bank for Reconstruction and Development, Islamic Development Bank, Eurasian Development Bank and European Investment Bank and the others in order to promote the country's access to soft credits and grant financial resources;

- promote trade and economic ties with neighboring countries as an element of trust and security zone along the borders of the country.

3.4. Water Cooperation Diplomacy

Due to a population growth, expansion of agricultural land, irrational use of water resources, climate change and environmental challenges, the issues of lack of drinking water, utilization of large and small transboundary rivers and other water related issues turned into a factor that highly affect international relations.

On this point, Central Asia is one of the sensitive regions and Tajikistan as a country with abundant water resources advocates fair and efficient use of these resources through regional and international cooperation. It believes that continued promotion of water cooperation diplomacy is the only tool for tackling water related issues. In particular, continuation of regional cooperation within the framework of the International Fund for Saving the Aral Sea seems to remain important.

The Republic of Tajikistan in accordance with the Charter of the United Nations and international law has the right to use its natural resources, including water to ensure the country's sustainable development and decent living conditions for its people.

The Republic of Tajikistan applies this right with regard to the use of water resources on the basis of shared regional interests, building on the principles of good neighborliness, respect and genuine mutual interests, inclusive dialogue and cooperation to respond to the existing challenges. Tajikistan as the upstream country and main source of water resources in Central Asia will never create obstacles under any circumstances to the water supply in the region. Acknowledging this principal stance, promotion of energy independence and efforts to address challenges in this area in the spirit of equal partnership and regional cooperation is set forth as one of the priorities of foreign policy of the Republic of Tajikistan.  

The Republic of Tajikistan is consciously carrying out water cooperation diplomacy and leads a goal to play a decisive role in resolving water-related issues on the world stage. This diplomacy in the light of constructive initiatives in the water sector ("The International Year of Fresh Water, 2003", "International Decade of Action "Water for Life", 2005-2015", "The International Year of Water Cooperation, 2013") that have been welcomed and supported by the international community, stipulates an implementation of new initiatives within the framework of regional and international organizations, particularly under the United Nations.

The purpose of these steps is to notice the need for and promoting the ideas of productive interaction in addressing water challenges in order to preserve the life and prosperity of human civilization.

In this connection, one of the priorities of the foreign policy of the Republic of Tajikistan is to ensure the country's leading role in water issues in the region and in the international arena, which corresponds to the national interests and aspirations of the international community.

3.5. Cultural and Humanitarian Diplomacy

Growing trend of globalization has unprecedentedly expanded close relations between nations and countries that enable ample opportunities for the access of humanity to the latest and valuable achievements ​​of civilization and the use of yields of creative thoughts of the people.

Along with this, material and spiritual problems of mankind gain a global significance, which cause an increase in pressure on the national cultural traditions and values ​​of the people and an outbreak of a clash of civilizations.

Under these circumstances, realization of cultural and humanitarian diplomacy, which taking into account positive and negative trends of globalization it provides spiritual existence, protection and preservation of indigenous national and cultural values ​​of the Tajik people, promotion of decent introduction of the Republic of Tajikistan on the international scene as a country with ancient history and culture and as the modern democratic and legal state, expansion of cultural and humanitarian cooperation with the countries all over the world to ensure positive perception of Tajikistan and its people are determined as one of the priorities of the foreign policy of the Republic of Tajikistan.

Achieving the objectives of cultural and humanitarian diplomacy necessitates Tajikistan to implement the following tasks of its foreign policy:

- improvement of the legal framework of cultural ties with foreign countries and regional and international organizations;

- protection of the rights, interests and dignity of citizens, including migrant workers of the Republic of Tajikistan abroad via establishing overarching framework and expansion of consular offices of the Republic of Tajikistan in regions where nationals of the country reside;

- cultural, humanitarian, educational and legal support of compatriots abroad on the basis of international law and international treaties of the Republic of Tajikistan, promotion of associations of compatriots abroad and the protection of ethnic and cultural identity, including native language within the laws of the countries of their residence;

- promotion of constructive activity of the Forum of Tajiks and Persian-speaking nations to the cause of strengthening ties with foreign nationals, application of their potential and might for the development of political, economic, spiritual and cultural interaction, creating an atmosphere of interest and friendly relationship of the international community and international political circles with Tajikistan and its people;

- with the aim to bolster development of international tourism and attract tourists to the country, delivery of assistance to creating appropriate conditions for the stay and visits of foreign citizens to Tajikistan;

- facilitate the establishment of interfaith dialogue with an emphasis on historical experience and contribution of Tajiks to the formation of religious and civilization tolerance.

3.6. Information Diplomacy

Due to unprecedented progress in technology and the latest advances in information and telecommunications in the second decade of the XXI century, traditional notion of distance and temporal space undergone radical changes and a new manifestation of civilization – information is formed.

A fulcrum of information civilization is consisted of unlimited publication and boundless exchange of information, development of Internet technologies and the expansion of satellite communication, dissemination and broadcast of news and information, as well as formation and development of digital diplomacy.

Under these conditions, global information space is transformed into a foreground of a clash of political, economic and cultural interests of the power centers of the modern world, an effective tool for shaping public opinion and its orientation in the interests of certain groups and circles.

In line with development of the global information space along with positive factors that enable wide access to the latest achievements of civilization, there is a negative trend fraught with a risk for the information security of states, including for the Republic of Tajikistan.

In light of this, information diplomacy of the Republic of Tajikistan has identified promotion of information security as its primary purpose and within the advocacy and implementation of this objective, Tajikistan shall implement the following tasks:

- encourage real and accurate communication to the wider international community perception of domestic and foreign policy of the Republic of Tajikistan;

- present and promote achievements and prospects of socio-economic development of the country and its cultural and scientific progress;

- promote the country's friendly climate for investment, fruitful economic cooperation and tourism development;

- deliver aid to creating effective means of information impact on foreign public opinion in order to encourage positive recognition of Tajikistan abroad;

- contribute to country’s media empowerment in the international information space;

- establish noticeable international cooperation in the field of information;

- timely and effectively response to cybercrime and information threats on state independence and national interests of the Republic of Tajikistan, historical shrines and spiritual and ethical values ​​of the Tajik people.

Pursuance of information diplomacy of the Republic of Tajikistan shall be based on a broad application of modern information and communication facilities. The Republic of Tajikistan stubbornly adheres to the development of a set of international legal and ethical standards on information security and its full compliance in the global information space.

4. Development and Implementation of the Foreign Policy of the Republic of Tajikistan

The President of the Republic of Tajikistan in accordance with his constitutional authority determines the foreign policy of the country and as head of state represents Republic of Tajikistan in international relations.

Majlisi Milli (Upper Chamber) and Majlisi Namoyandagon (Lower Chamber) of Majlisi Oli (Parliament) of the Republic of Tajikistan under their constitutional powers provide legislation for the implementation of the foreign policy of the Republic of Tajikistan and the fulfillment of international obligations.

The Government of the Republic of Tajikistan participates in the implementation of foreign policy of the Republic of Tajikistan, promotes the fulfillment of its international obligations and stimulates an introduction of the country in the foreign states and international organizations.

The Ministry of Foreign Affairs as an executive body in accordance with the Constitution of the Republic of Tajikistan exercises public administration in the field of external relations of the Republic of Tajikistan with foreign states and international organizations.

The Ministry of Foreign Affairs directly implements foreign policy that entrusted with the task to coordinate the activity of government authorities of Tajikistan within the country and abroad on issues associated with the foreign policy. All government authorities carry out their foreign relations through the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan.

In the course of decision-making processes on the implementation of the foreign policy, public opinion shall be taken into account through an interaction of executive authorities with the Council on Foreign Policy under the President of the Republic of Tajikistan. The Council deliberates on the process of an implementation of the country’s foreign policy, reviews and recommendations aimed at improvement and enhancement of its efficiency.

 
02.12.2016 | Meeting with Prime Minister of the Czech Republic Bohuslav Sobotka

On December 1, 2016, the Founder of Peace and National Unity - Leader of the Nation, President of the Republic of Tajikistan Emomali Rahmon in the framework of his official visit to the Czech Republic met with the Prime Minister of this country Bohuslav Sobotka.

At the meeting the sides discussed issues of current state and prospects of cooperation, finding new ways to enhance bilateral relations between Tajikistan and the Czech Republic.

President of Tajikistan Emomali Rahmon at the beginning of the meeting said that "we highly appreciate the level of cooperation of Tajikistan with the friendly Czech Republic and the European Union. From the first days of independence, strengthening of cooperation with European countries was for us one of the most important directions of our foreign policy".

President Emomali Rahmon expressed satisfaction with the mutually beneficial cooperation between Tajikistan and the Czech Republic, called the meetings, forums of business circles of the two countries, participation in the economic and investment activities, establishment of direct business contacts for implementation of joint projects as an important factor in strengthening the friendly relations and cooperation.

Among the priority areas of bilateral cooperation were identified hydropower, transport, new technologies for the processing of agricultural products, tourism with attraction of Czech investments.

A constructive discussion also took place on the current situation in the region and the world, as well as addressing military-political crisis in neighboring Afghanistan.

 

 
01.12.2016 | Ceremony of signing of new cooperation documents between the Republic of Tajikistan and the Czech Republic

Following completion of the meetings and negotiations at the highest level, two new cooperation documents between Tajikistan and the Czech Republic have been signed.

Initially, Joint Statement of the Republic of Tajikistan and the Czech Republic on expansion of bilateral cooperation was adopted by the leaders of the two countries.

Then, the Agreement between the Government of the Republic of Tajikistan and the Government of the Czech Republic on Air Communication was signed in the presence of Heads of State.

In addition, within the framework of the official visit of the President of the Republic of Tajikistan to the Czech Republic,  prosecutor-generals of the two countries signed a Memorandum of Understanding on Cooperation between the Prosecutor-General’s Offices of the Republic of Tajikistan and of the Czech Republic.

After the negotiations and the ceremony of signing of the documents, President Emomali Rahmon and President of the Czech Republic, Milos Zeman, held a joint briefing for media. Presidents, in particular, noted that the negotiations and the signing of new documents on cooperation were a significant event in the history of friendly relationships between Tajikistan and the Czech Republic.

Following the Forum of the Tajik-Czech business communities and investors which will take place today, it is expected the signing of two new cooperation documents – Memorandum of Understanding on Cooperation between the Chamber of Commerce and Industry of Tajikistan and the Confederation of Industry of the Czech Republic and Memorandum of Understanding on Cooperation between the National Library of Tajikistan and the National Library of the Czech Republic. 

 

 
29.09.2016 | Meeting with management, employees and veterans of the Ministry of Foreign Affairs

Today, the Founder of Peace and National Unity - Leader of the Nation, President of the Republic of Tajikistan Emomali Rahmon, after inaugurating the new building of the Chief Consular Department of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan, in the main building of the country's Foreign Ministry took part in the first celebration of the "Day of Employee of Diplomatic Service" and met with the management, employees and veterans of this important public body.

President Emomali Rahmon congratulated in his address the audience on the 25th anniversary of the State Independence of the Republic of Tajikistan, the Day of Employee of Diplomatic Service and the inauguration of the new building of the Chief Consular Department of the Ministry of Foreign Affairs, and wished those present all success in the diplomatic service.

It was emphasized that, starting this year, on September 29th Tajikistan will be marking the Day of Employee of Diplomatic Service. 29th September 1993 is considered to be a truly important date in the modern history of foreign policy of Tajikistan because in this memorable day creative plans, peaceful purposes, and good intentions of the young Tajik state as a full member of international relations were presented for the first time to all members of the international community from the rostrum of the United Nations Organization.

President Emomali Rahmon noted that the events of the 29th September 1993 in terms of content, ideas, and political aspects are of important and historical significance not only for diplomats, but also for independent Tajikistan.

After the address of the Head of State Emomali Rahmon, academician Talbak Nazarov and Abdunabi Sattorzoda spoke on behalf of employees and veterans of the Tajik diplomatic service, and highlighted an outstanding contribution of the Leader of the Nation Emomali Rahmon in terms of promotion of peaceful policy of the government of the country and Tajik diplomacy on the world arena, as well as the presentation of the Tajik nation and state from high international tribunes.

 

 
01.08.2016 | Мусобиқаи футбол бахшида ба 25-солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон

30 июли 2016Сафорати Тоҷикистон дар ШМА бахшида ба 25-солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон мусобиқаи мини-футбол баргузор намуд. Чорабинии мазкур дар ш. Вашингтон баргузор гардида, дар он шаҳрвандони Тоҷикистон ва инчунин кишварҳои минтақа ширкат варзиданд.

Дар мусобиқаи мини-футбол, қувваозмоӣ миёни 4 тим, “Тоҷикистон”, “Истиқлолият”, “Ватан” ва “Ваҳдат” сурат гирифт, ки дар натиҷа дастаи “Истиқлолият” ғолиби мусобиқа гардид.

Ҳамзамон, ба бозингарони фаъоли мусобиқа ва дастаҳои ғолиб туҳфаҳои хотиравӣ тақдим карда шуд. Иштирокчиёни чорабини  Шоҳрух Ҷанобиловро ҳамчун бозингари беҳтарини мусобиқа муайян намуданд.  Шуҳрат Муллоҷонов ва Қосимзода Акмалҷон ҳамчун беҳтарин ҳамлагарони мусобиқа ва Оятулло Сироҷов сазовори голи беҳтарин шинохта шуданд.

Нақши шаҳрвандони фаъоли кишвар муқими штати Вирҷиния ва шаҳри Вашингтон дар барпо намудани чорабинӣ назаррас мебошад.

Интизор меравад, ки то охири соли ҷорӣ мусобиқаи навбатӣ бо иштироки доираи васеи ҷамъиятҳои тоҷикистониён дар ШМА барпо карда шавад.

 

 

 
23.06.2016 | Meeting with the President of Pakistan Mamnoon Hussain

 

Today, the Founder of Peace and National Unity - the Leader of the Nation, the President of the Republic of Tajikistan Emomali Rahmon in the margins of the meeting of the Shanghai Cooperation Organization Council of Heads of State in Tashkent has also met with the President of the Islamic Republic of Pakistan Mamnoon Hussain.

The President of Tajikistan Emomali Rahmon expressed confidence that the relations within the SCO further expand opportunities for deepening the comprehensive and regional constructive cooperation of the countries.

The Heads of State also reaffirmed their readiness to develop and strengthen ties in the spheres of science, education and culture, which to date have been established at the appropriate level.

The issue of expanding the scope of cooperation of Tajikistan and Pakistan on such regionally important sectors as energy, transport and transit were also discussed.

In addition, the implementation of a regional project for the construction of high-voltage transmission line CASA-1000 in Tajikistan was called an important event in the history of cooperation between the two countries.

The parties stressed that the use of large resources available will allow in the coming years to increase the volume of trade turnover up to 500 mln. US dollars.

During the meeting the sides discussed the topical issues, including the fight against modern threats, such as terrorism, extremism and drug trafficking.

 
23.06.2016 | Meeting with the President of the Islamic Republic of Afghanistan Mohammad Ashraf Ghani

 

The Founder of Peace and National Unity - the Leader of the Nation, the President of the Republic of Tajikistan Emomali Rahmon in the margins of the meeting of the Shanghai Cooperation Organization Council of Heads of State in Tashkent has met with the President of the Islamic Republic of Afghanistan Mohammad Ashraf Ghani.

During the meeting the sides discussed a wide range of issues of cooperation between Tajikistan and Afghanistan.

The President of Tajikistan Emomali Rahmon at the beginning of the conversation, expressing satisfaction with the opportunity of the meeting, said: "We are a supporter of strengthening the modern political system, ensuring in friendly Afghanistan stability and security, we consider it a guarantor of stability and security in Tajikistan and throughout the region."

The sides expressed satisfaction with the expansion of friendly and mutually beneficial multilateral relations, gradually acquiring new content.

During the meeting it was emphasized that the effective functioning of the Joint Commission on Trade-Economic, Cultural and Technical Cooperation can play an important role in the implementation of mutually beneficial goals.

The need to strengthen joint cooperation in terms of fighting against such region-wide and even global threats as extremism, terrorism and drug trafficking was highlighted.

At the end of the meeting it was hoped that the two fraternal and neighboring states will work together to succeed in the development and expansion of friendly relations.

 
22.05.2016 | Раъйпурсии умумихалқии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ворид кардани “Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон” дар Сафорати Тоҷикистон дар ШМА

22 майи соли 2016 Раъйпурсии умумихалқии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ворид кардани “Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон” дар Участкаи раъйпурсии №67 - аз ҳавзаи раъйпурсии Шоҳмансур №3 дар Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Штатҳои Муттаҳидаи Америка аз соати 6 субҳ бо вақти маҳаллӣ оғоз гардид.

 

 
05.04.2016 | Meeting with the Deputy Minister of Foreign Affairs of State of Kuwait

On April 5, 2016 the Minister of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan Sirodjidin Aslov has met with the Deputy Minister of Foreign Affairs of State of Kuwait Ali Sulaiman as-Said, who is in Dushanbe for participating on bilateral consultations between the ministries of foreign affairs.

The parties have exchanged the views on wide range of bilateral relations and discussed the ways of their further strengthening in political, trade and economic, investment, cultural, educational and humanitarian fields.

 

 
29.02.2016 | Special event on introducing trade and investment opportunities of Tajikistan

On February 29, 2016 the Embassy of the Republic of Tajikistan to the USA with the cooperation of the Washington Intergovernmental Professional Group and Office for Trade Promotion organized a special event at the Ronald Reagan Building and International Trade with participation of US officials, business representatives, scientists and researchers to introduce trade and investment opportunities of Tajikistan.

During the event participants were provided with detailed information about investment opportunities in Tajikistan, particularly in the water-energy, communication, tourism and agriculture sectors. In this regard, the initiatives of The Founder of Peace and National Unity - Leader of the Nation, the President of the Republic of Tajikistan H.E. Emomali Rahmon were highlighted. Additional information on three strategic goals of Tajikistan: ensuring energy independence, break in the communication deadlock and food security has been provided.

 

 

 
03.06.2016 | Electronic Visa Application System

 

On 1st  June 2016 the new portal for issuance of electronic visas “e-Visa”, (https://www.evisa.tj) which enables foreign citizens willing to enter the country with tourist or business visas to complete the electronic application and receive the electronic visa without visiting consulate representatives of Tajikistan abroad, commences its operation.

The electronic visa system «e-Visa» will allow foreign citizens to receive Tajikistan visa online, relieving them from necessity to stand in queues in Tajikistan consulates or at the border. The new system is designed to facilitate the process of obtaining a visa to Tajikistan by foreign citizens, increase the number of tourists visiting Tajikistan, as well as to simplify visa procedures for businessmen. We also want to save time and relieve the personnel involved in the process of issuing visas.  

Applicants will receive their visas via email, after filling the application form with the necessary information and once the online payment by a credit card is completed. Applicants are to pay $ 50 by the internationally recognized electronic networks for the electronic processing, and in case of denial of the application the above mentioned amount is not refunded to the applicant. After paying the visa fee and once the application is successful, the applicant will receive an electronic visa, which is to be presented upon crossing the state border of Tajikistan along with the valid travel document.

Electronic visa of the Republic of Tajikistan is valid for 90 days, however the visa holder can stay in the territory of the country for no more than 45 calendar days.  Electronic visa is not extendable and the visa holder have to leave the country in the specified date.

 
24.02.2016 | The Ministerial Meeting on the occasion of 50th anniversary of UNDP

On 24 February 2016 the Minister of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan Sirodjidin Aslov has participated and made a statement at the Ministerial Meeting on the occasion of 50th anniversary of UNDP which was held at the UN premises in New York.

During the meeting the high level guests from the Member States have shared their views for how UNDP, over the coming decades, can best contribute to countries’ efforts to achieve the Sustainable Development Goals.

In addition, the Minister of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan during his statement at the thematic break-out session «Managing Risk, Building resilience» has stressed the need to strengthen regional and international cooperation in prevention and elimination of natural disasters, especially those related to water.

 

 
25.02.2016 | Statement of the Minister of Foreign Affairs

On 25 February 2016 in New York the Minister of Foreign Affairs Sirodjidin Aslov has attended and addressed the monthly meeting of the Group of Latin America and Caribbean Countries under the chairmanship of the Permanent Representative of Uruguay to the United Nations.

In his statement the Minister of Foreign Affairs has briefed the Group on the contribution of Tajikistan in implementation of the Global Sustainable Development Agenda, including in such spheres as economic and social development, gender equality, fight against illicit drug trafficking, natural disasters prevention, education etc. and has expressed the readiness of Tajikistan to continue its cooperation with the interested countries on the abovementioned issues.

In conclusion, the Minister has called upon the Latin America and Caribbean Countries to support the candidature of Tajikistan to the membership in the Economic and Social Council for the term 2017-2019, at the elections to be held on 14 June 2016 at the United Nations General Assembly.

 

 
15.02.2016 | Иловаҳо ба Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон

Зарурати ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи   (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон

Якум. Рушди устувору босуботи ҷомеа, бахусус ҷомеаи муосири Тоҷикистон тақозо менамояд, ки меъёрҳои Конститутсия пайваста такмил дода шаванд. Такмили меъёрҳои Конститутсия дар навбати худ талаб менамояд, ки қонунгузории амалкунанда низ такмил ёбад. Ин тағйиротҳои Конститутсия барои рушди бемайлони соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа мусоидат мекунад.

Ба ҳамагон маълум аст, ки мақсади асосии мо таъмини рушди устувору муттасили ҷомеа ва инкишофи бемайлони сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии он мебошад. Ин имкон медиҳад, ки мунтазам сатҳу сифати зиндагии мардум баланд бардошта шавад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайваста талош менамоянд, ки ҳар чӣ зудтар сатҳу сифати зиндагии халқ баланд гардида, Тоҷикистони азиз боз ҳам ободтару зеботар гардад. Аз ҷумла, соли 2016 дар Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қайд намуданд, ки «муҳайё намудани шароити ҳар чӣ беҳтари зиндагӣ барои сокинони кишвар ҳадафи олитарини фаъолияти Президент ва Ҳукумат мебошад». Тағйиру иловаҳои ба Конститутсия воридшаванда ҷиҳати амалӣ намудани ин мақсади олӣ мусоидат мекунанд.

Дуюм. Тағйиру иловаҳо ба рушди минбаъдаи равандҳои демократикунонии ҳаёти ҷомеа, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва кафолати риояю ҳифзи онҳо мусоидат менамоянд.

Қобили зикр аст, ки Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷониби коршиносони байналмилалӣ ҳамчун яке аз конститутсияҳои беҳтарин эътироф гардидааст. Ин пеш аз ҳама ишора ба он меъёрҳои Конститутсия мебошад, ки онҳо зербинои мустаҳками ҷомеа ва давлати демократиро гузоштаанд. Тағйиротҳои солҳои 1999 ва 2003 ба Конститутсия воридгардида ин меъёрҳоро боз ҳам мукаммал намуда, тибқи онҳо ҷомеа ба марҳилаи навбатии инкишофи худ ворид гардид. Минбаъд зарур аст, ки ин меъёрҳои Конститутсия бо дарназардошти тараққиёти минбаъдаи ҷомеа боз ҳам такмил дода шаванд, то ки мо ба марҳилаи навбатии рушди демократия ва ҳуқуқу озодиҳои инсон комёб шавем. Бо ин мақсад ба якчанд меъёрҳои Конститутсия тағйироту иловаҳо пешниҳод шудаанд.


Сеюм. Таҳкиму такмили асосҳои конститутсионии ҳокимияти давлатӣ, рукнҳои асосии он, мукаммалу самаранок гардонидани низоми мақомоти давлатӣ, фаъолияту ҳамкориҳои байниҳамдигарии онҳо.
Бояд ёдовар шуд, ки Конститутсия ҳамчун қонуни асосии (олии) давлат муайянкунандаи асосҳои ташкил ва фаъолияти ҳокимияти давлатӣ, низоми мақомоти давлатӣ, муносибату ҳамкориҳои байниҳамдигарии онҳо мебошад.

Инкишофу пешрафти ҷомеа, хусусан давлатҳои рушдёбанда талаб менамояд, ки низоми мақомоти ҳокимияти давлатӣ, муносибату ҳамкориҳои мутақобилаи онҳо таҳким ёбанд, идоракунии давлатӣ боз ҳам муназзаму мукаммал ва самараноку пурмаҳсул гардад, то ки ҷомеа босуръат пеш рафта, сатҳу сифати зиндагии аҳолӣ баланд гардад, сулҳу ваҳдат ва қонунияту тартиботи ҷамъиятӣ устувор ва мустаҳкам шавад. Аз ин рӯ, тағйиру иловаҳои пешниҳодшуда бештар ба низоми мақомоти ҳокимияти давлатӣ, фаъолияту ҳамкориҳои онҳо бахшида шудааст.


Чорум. Бо дарназардошти рушди забони давлатӣ,  баинобатгирии қоидаҳои нави имлои забони тоҷикӣ, ки бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4-уми октябри соли 2011, №458 тасдиқ шудааст, зарурат пеш омадааст, ки матни Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, истилоҳҳо ва ибораву калимаҳои он мукаммал гардонида шуда, вожаву таркибот тибқи меъёрҳои он дақиқ навишта шаванд.

Панҷум. Зарурати дигари ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ин ба ҳам мутобиқ намудани меъёрҳои Қонуни асосӣ ба истилоҳу меъёрҳои санадҳои ҳуқуқи байналмилалӣ мебошад. Тағйиротҳои пешбинишуда имкон медиҳанд, ки меъёрҳои Конститутсия бо меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ дар якҷоягӣ ва ҳамбастагӣ амал намуда, ҳамкориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон тавсеа ва рушд ёбанд.
Омилу равандҳои зикргардида тақозо менамоянд, ки тағйиру иловаҳои зарурӣ ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ворид карда шаванд, то ки ҷомеа ва давлати Тоҷикистон боз ҳам таҳкиму такмил ёбад, пеш равад ва халқи Тоҷикистон ба мақсадҳои олии худ ноил гардад.

ШАРҲИ БАНДҲОИ АЛОҲИДАИ ТАҒЙИРУ ИЛОВАҲО БА КОНСТИТУТСИЯИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

1. Пешниҳод карда мешавад, ки калимаи «Сарқонун» дар қавсайн аз ном ва матни Конститутсия хориҷ карда шавад.

Бояд қайд намуд, ки калимаи «Конститутсия» вожаи умумиэътирофшудаи байналмилалӣ мебошад. Конститутсия калимаи лотинӣ буда, муайян кардан, муқаррар намудани асосҳои низоми сиёсӣ ва иқтисодии ҷомеа, принсипҳои ташкил ва фаъолияти ҳокимияти давлатӣ, низоми мақомоти он, ҳуқуқу озодиҳо ва вазифаҳои асосии инсонро ифода менамояд. Вожаи «Конститутсия» дар ҷаҳон маъмулу мақбул буда, ба ҳама фаҳмо ва истифодаи он роиҷ гаштааст. Аз тарафи дигар, калимаи «Сарқонун» сохта буда, тамоми паҳлуҳои вожаи «Конститутсия»-ро дар бар гирифта наметавонад. «Сарқонун» танҳо боло, баланд ва дорои қувваи олӣ доштани онро ифода мекунад. Дигар паҳлуҳои «Конститутсия», аз ҷумла «асос», «муайянкунанда» ва «муқарраркунанда» будани онро ифода намекунад. Вобаста ба гуфтаҳои боло, ба мақсад мувофиқ аст, ки калимаи «Сарқонун» аз ном ва матни Конститутсия хориҷ карда шавад.

2. Ба моддаи якуми Конститутсия қисми дуюм илова карда мешавад, ки тибқи он шакли идораи Ҷумҳурии Тоҷикистон президентӣ ифода мегардад.

Бояд қайд намуд, ки ҷумҳуриҳо президентӣ, парламентӣ ва омехта (президентӣ -парламентӣ ё парламентӣ — президентӣ) мешаванд. Ин хусусияти ҷумҳуриҳо маъмулан дар конститутсияи онҳо дарҷ карда мешавад. Масалан, чунин меъёр дар давлатҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, аз ҷумла Конститутсияҳои Қазоқистон ва Туркманистон дарҷ гардидааст. Меъёри номбурда ифодакунандаи воқеии идоракунии давлатӣ буда, мазмуни конститутсияро комил мегардонад. Тоҷикистон низ ҷумҳурии президентӣ буда, Президент дар низоми мақомоти олии давлатӣ нақши асосӣ ва ҳалкунанда дорад. Бинобар ин пешниҳоди зикргардида ифодакунандаи воқеии шакли идоракунии президентӣ буда, он Конститутсияро мукаммал менамояд.

3. Пешниҳод ба моддаи панҷум хусусияти таҳрирӣ дошта, аз нигоҳи қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ калимаи «он» ба калимаи «ӯ» иваз карда мешавад.

4. Дар қисми чоруми моддаи ҳафтум пешниҳод шудааст, ки калимаҳои «марзиву маъмуриро» ба калимаҳои«маъмурию ҳудудиро» иваз карда шаванд. 

Ин тағйирот бо дарназардошти истифодаи амалии ин истилоҳҳо вобаста аст. Калимаи «марз» бештар сарҳад, хатти сарҳадро ифода мекунад, «ҳудуд» бошад, маънои васеъ дошта, тамоми ҳудуди давлат — хушкӣ, обӣ ва ҳавоиро дар бар мегирад.

5. Ба моддаи ҳаштум ду тағйирот пешниҳод шудааст.

Якум. Пешниҳод мегардад, ки дар қисми чорум калимаи «Ташкилотҳои» ба «Иттиҳодияҳои» иваз карда шавад. 

Қобил ба зикр аст, ки мафҳуми вожаи «иттиҳодия» назар ба «ташкилот» васеъ буда, тамоми навъҳои созмонҳои динӣ, аз ҷумла, ташкилотҳои диниро низ фаро мегирад. Аз ин рӯ, дар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» истилоҳи «иттиҳодия» истифода шудааст.

Дуюм. Ба моддаи мазкур қисми шашум дар таҳрири нав пешниҳод шудааст, ки тибқи он дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти ҳизбҳои сиёсии дигар давлатҳо, таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллӣ ва динидошта, инчунин маблағгузорииҳизбҳои сиёсӣ аз ҷониби давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ манъ аст.

Бояд таъкид намуд, ки ҳизбҳои сиёсӣ барои ба сари ҳокимият омадан муборизаи сиёсӣ мебаранд. Ин мубориза бояд дар доираи Конститутсия ва қонунҳо, бе дахолати давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ сурат гирад. Бинобар ин пешниҳод шудааст, ки амалҳои мазкур манъ карда шаванд.

Дар ин пешниҳод ҳамчунон зикр гардидааст, ки таъсиси ҳизбҳои сиёсии хусусияти миллӣ ва динидошта манъ аст.

Таъсиси ҳизби сиёсӣ дар заминаи намояндагони миллати алоҳида (миллӣ) дар ҷавҳари худ метавонад ба ҷудоиандозӣ, низоъҳо ва муноқишаҳои миллӣ оварда расонад. Аз ин рӯ, баъзе аз давлатҳо (Булғористон, Қазоқистон, Узбекистон ва дигар давлатҳо) ин амалро дар сатҳи Конститутсия манъ кардаанд.

Ҳамон тавре ки дар боло зикр гардид, тибқи пешниҳод таъсиси ҳизбҳои сиёсии хусусияти динидошта низ манъ карда шудааст. Бояд иброз дошт, ки ҳизбҳои сиёсӣ, ки фаъолияти асосии онҳо муборизаи сиёсӣ мебошад, набояд аз дин ва созмонҳои динӣ истифода баранд. Эътиқод ба дин кори шахсии (хусусии) ҳар як инсон мебошад. Шахс бояд дар интихоби дин, ба ҷо овардани ибодат ва дигар расму оинҳои динӣ озод ва мустақил бошад. Ҳизби сиёсӣ, дигар созмон, фарди алоҳида набояд ба эътиқоди динии шахс дахолат кунад ё аз он суистифода намояд. Таъсис додани ҳизби сиёсии хусусияти динидошта боиси истифода аз дин ва эътиқоди динии шахс, ба сиёсат омехта кардани дин мегардад. Бинобар ин давлатҳое, ки дар онҳо таъсири дин зиёд аст, ташкили ҳизбҳои сиёсиро вобаста ба дин дар конститутсияҳояшон манъ кардаанд.

6. Ба моддаи чордаҳум ду тағйирот пешниҳод шудааст.

Дар қисми дуюми модда пешниҳод шудааст, ки калимаҳои «маҳаллӣ ва худидоракунии маҳаллиро» ба калимаҳои «мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва худидоракуниро» иваз карда шаванд. Ин пешниҳод хусусияти мушаххаскунандаю дақиқкунанда дошта, ба таври аниқ номи пурраи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии маҳаллиро ифода мекунад. Пешниҳоди зикршуда матни ин қисми моддаро пурра, аниқ ва фаҳмо менамояд.

Ба қисми сеюми модда пешниҳод гардидааст, ки ибораи «сохти конститутсионӣ» ба ибораи «асосҳои сохтори конститутсионӣ» иваз карда шуда, баъди он ибораҳои «амнияти давлат, мудофиаи мамлакат, ахлоқи ҷомеа, сиҳатии аҳолӣ» илова гарданд. Тағйиру иловаҳои мазкур ба инҳо асос ёфтаанд.

Якум. Иваз намудани ибораи «сохти конститутсионӣ» ба ибораи «асосҳои сохтори конститутсионӣ» бевосита аз мазмуни Конститутсия бармеояд, зеро боби аввали Конститутсия чунин ифода шудааст (асосҳои сохтори конститутсионӣ). Дар он ин асосҳо, аз ҷумла моҳияти соҳибихтиёрӣ, демократӣ, ҳуқуқбунёдӣ, дунявӣ, иҷтимоӣ, ягонагӣ, соҳибихтиёрии халқ, дахлнопазирии ҳокимияти халқ, дахлнопазирӣ ва тақсимнашаванда будани ҳудуди Тоҷикистон оварда шудаанд. Бо мақсади ҳифзи ин арзишҳои олӣ, эмин доштани онҳо аз ҳар гуна суиқасд тибқи талаботи санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ мумкин аст, ки ҳуқуқу озодиҳои инсон дар асоси қонун маҳдуд карда шаванд.

Дуюм. Ҳамон тавре дар боло зикр гардид, ба ин қисми модда инчунин ибораҳои «амнияти давлат, мудофиаи мамлакат, ахлоқи ҷомеа, сиҳатии аҳолӣ» илова шудаанд. Ин иловаҳо аз санадҳои меъёрии ҳуқуқии байналмилалӣ, аз ҷумла моддаи 29-уми Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон, моддаҳои 19, 21 ва 22-юми Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ  ва сиёсӣ бармеоянд. Яъне моддаҳои дар боло ишорагардидаи санадҳои байналмилалӣ ба давлатҳои аъзои СММ ҳуқуқ медиҳанд, ки онҳо дар ҳолатҳои зарурӣ ва дар асоси қонун ҷиҳати таъмини ин арзишҳои олӣ ба ҳуқуқи инсон баъзе маҳдудиятро раво бинанд.

7. Ба моддаи понздаҳум се тағйирот пешниҳод шудааст.

Якум. Қисми якуми модда дар таҳрири нав ифода шудааст. Дар он омадааст, ки «Шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон шахсе ҳисоб меёбад, ки дар рӯзи қабули Конститутсия шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон буд ё мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ё шартномаҳои байналмилалии Тоҷикистон шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро соҳиб шуда бошад». 

Бояд қайд намуд, ки матни пешниҳодшуда ба таври пурра эътирофи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар рӯзи қабули Конститутсияи соли 1994 ва соҳиб шудан ба шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар асоси Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва шартномаҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон ифода кардааст.

Қобил ба зикр аст, ки дар давраи Иттиҳоди Шӯравӣ шаҳрвандони ин давлат дар як вақт шаҳрвандони ҷумҳурии иттифоқӣ низ маҳсуб меёфтанд. Баъди аз байн рафтани Иттиҳоди Шӯравӣ зарурати эътирофи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба миён омад. Азбаски масъала конститутсионӣ буда, бояд дар Конститутсия танзими худро пайдо мекард, ҳангоми таҳия ва қабули аввалин Конститутсияи Тоҷикистони соҳибистиқлол соли 1994, Конститутсия ва баъдан Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (1995)  эътироф намуданд, ки шахсе, ки дар рӯзи қабули Конститутсия дар Тоҷикистон доимӣ зиндагӣ мекунад, шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳисоб мешавад. Агар дигар шахсон хоҳиши шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон шуданро дошта бошанд, тибқи талаботҳои қонунгузорӣ дар бораи шаҳрвандӣ ё шартномаҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон метавонанд ба он соҳиб шаванд.

Дуюм. Дар қисми дуюми модда пешниҳод мегардад, ки пайвандаки «ва» ба пайвандаки «ё» иваз карда шавад.

Дар ин қисми моддаи амалкунанда сухан дар бораи он меравад, ки шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон дар як вақт метавонад тибқи қонун ва шартномаҳои байнидавлатии Тоҷикистон, инчунин шаҳрвандии дигар давлатро соҳиб шавад. Пайвандаки «ва» дар ин ҷо талаб мекунад, ки танҳо дар асоси ин ду санад шаҳрванди Тоҷикистон метавонад шаҳрвандии давлати дигарро соҳиб гардад. Аммо дар амалия ҳолатҳое ба вуҷуд омаданд, ки дар асоси яке аз ин санадҳо (ё қонун ё шартномаи байнидавлатӣ) шаҳрванди Тоҷикистон метавонад шаҳрвандии дигар давлатро соҳиб шавад. Аз ин ҷо пешниҳод мегардад, ки пайвандаки «ва» ба пайвандаки «ё» иваз карда шавад.

Сеюм. Қисми сеюми модда дар таҳрири нав ифода шудааст. Дар он қайд мегардад, ки «Тартиби соҳиб шудан ва қатъ гардидани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро қонуни конститутсионӣ танзим менамояд». 

Тағйироти пешниҳодшуда хусусияти ҳаволакунанда дошта, пешбинӣ менамояд, ки соҳиб шудан ва қатъ гардидани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро қонуни конститутсионӣ танзим менамояд. Пешниҳоди мазкур ин қисми моддаро пурра менамояд.

8. Дар қисми дуюми моддаи шонздаҳум пешниҳод шудааст, ки калимаи «эълоншуда» ба калимаи «муқарраргардида»иваз карда шавад. 

Тағйироти пешниҳодшуда хусусияти мушаххаскунанда ва дақиқкунанда дошта, таъкид мекунад, ки шаҳрванди хориҷӣ ва шахси бешаҳрванд аз ҳуқуқ ва озодиҳои муқарраргардида истифода мебаранд ва баробари шаҳрванди Тоҷикистон вазифа ва масъулият доранд.

9. Дар қисми якуми моддаи ҳаждаҳум пешбинӣ шудааст, ки калимаи  «ҳаққи зиндагӣ» ба калимаи «ҳуқуқ ба ҳаёт» ивазкарда шавад.

Тағйироти зикргардида хусусияти дақиқкунанда дошта, мақсадро хубтар ифода мекунад.

10. Дар қисми дуюми моддаи бистум пешниҳод шудааст, ки калимаи  «ҷиноӣ» ба калимаи «ҷиноятӣ» иваз карда шавад.

Бояд зикр кард, ки дар қонунгузории амалкунанда истилоҳи «ҷиноятӣ» истифода шудааст. Бинобар ин пешниҳоди мазкур хусусияти якхела истифода кардани ин истилоҳро дорад.

11. Дар қисми чоруми моддаи бисту ҳафтум пешниҳод мешавад, ки калимаи «Шахсоне» ба калимаи «Шаҳрвандоне»иваз карда шавад. 

Дар ин моддаи Конститутсия сухан дар бораи ҳуқуқҳои сиёсии шаҳрванд, яъне иштироки ӯ дар ҳаёти сиёсӣ ва идораи давлатӣ меравад. Ҳуқуқҳои сиёсӣ танҳо ба шаҳрванди давлат тааллуқ доранд. Шахсоне, ки шаҳрвандии ин давлатро надоранд, аз ин ҳуқуқ бархӯрдор намебошанд. Бинобар ин истифодаи истилоҳи «шаҳрванд» дуруст аст.

12. Ҷумлаи дуюми қисми якуми моддаи бисту ҳаштум дар таҳрири нав пешниҳод шудааст ва тибқи он «Шаҳрвандҳуқуқ дорад дар ташкили ҳизбҳои сиёсӣ, иттифоқҳои касаба ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ иштирок намояд, ихтиёран ба онҳо дохил ва аз онҳо хориҷ гардад».

Тибқи таҳрири нави ин қисми модда аз матни пештараи он калимаҳои «аз ҷумла ҳизбҳои характери демократӣ, динӣ ва атеистидошта» хориҷ гардиданд, зеро ин меъёр хусусияти конститутсионӣ надошта, дар ин ҷо зарурат ба таъкиди хусусияти ҳизб мавҷуд нест. Аз ин ҷо дар таҳрири нави ин қисми модда калимаҳои зикргардида аз он хориҷ карда шудаанд.

13. Пешниҳод шудааст, ки дар қисми сеюми моддаи сиву дуюм баъди ибораи «ҳизбҳои сиёсӣ» аломати «,» гузошта шуда, ибораи «дигар шахсони ҳуқуқӣ» илова карда шавад. 

Ин ҷо сухан дар хусуси рӯёнидани товони зарар меравад, ки мумкин аст аз ҷониби мақомоти давлатӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, ҳизбҳои сиёсӣ ва шахсони алоҳида расонида шавад. Зарурати илова кардани ибораи «дигар шахсони ҳуқуқӣ» дар матни ин қисми модда онро ифода менамояд, ки зарари моддӣ метавонад аз тарафи дигар шахсони ҳуқуқӣ низ расонида шавад. Аз ин ҷо илова шудани ибораи мазкур матни ин қисми моддаро пурра мегардонад.

14. Қисми дуюми моддаи сиву чорум дар таҳрири зерин ифода шудааст: «Падару модар барои таълиму тарбияи фарзандон ва фарзандони болиғу қобили меҳнат барои нигоҳубин ва таъминоти иҷтимоии падару модар масъул мебошанд». 

Пешниҳоди зикргардида масъулияти падару модарро дар таълиму тарбияи фарзандон ва масъулияти фарзандони болиғу қобили меҳнатро дар нигоҳубин ва таъминоти иҷтимоии падару модар тақвият медиҳад.

15. Дар моддаи сиву ҳафтум пешниҳод шудааст, ки калимаи «пулӣ» ба калимаи «пардохтшаванда» иваз карда шавад.

Ин тағйирот ба рухсатиҳои ҳарсолаи меҳнатӣ дахл дошта, калимаи «пардохтшаванда» назар ба калимаи «пулӣ» мазмунан мувофиқ мебошад. Дар қонунгузории соҳавии амалкунанда низ истилоҳи «пардохтшаванда» истифода шудааст.

16. Дар қисми  якуми  моддаи сиву ҳаштум пешниҳод  шудааст, ки калимаи «туризм»  ба калимаи «сайёҳӣ»  иваз карда шавад. 

Зарурати ин тағйирот ба он иртибот дорад, ки калимаи «сайёҳӣ» калимаи «туризм»-ро ифода мекунад ва мувофиқи мақсад аст, ки дар Конститутсия ин вожаи тоҷикӣ истифода шавад.

17. Дар қисми якум ва сеюми моддаи чилум пешниҳод мегардад, ки мувофиқан калимаи «ҷамъият» ба калимаи «ҷомеа» ва калимаи «дар» ба калимаи «таҳти» иваз карда шаванд.

Иваз намудани калимаи «ҷамъият» ба калимаи «ҷомеа» раванди иштироки шаҳрвандонро дар ҳаёти фарҳангии ҷомеа равонтару саҳеҳтар ифода намуда, истифодаи ин истилоҳ, яъне «ҷомеа» бештар роиҷ аст. Инчунин дар ин қисм сухан дар бораи ҳимояи моликияти зеҳнӣ меравад ва калимаи «таҳти» назар ба калимаи «дар» мазмунан мувофиқ мебошад. Дар қонунгузории соҳавии амалкунанда низ дар ин маврид калимаи «таҳти» истифода шудааст, яъне «моликияти зеҳнӣ таҳти ҳимояи қонун аст».

18. Дар моддаи чилу панҷум пешниҳод шудааст, ки калимаҳои «додани» ва «вазифаи ҳар кас мебошад» ба калимаҳои «супоридани» ва «ҳатмист» иваз карда шаванд. 

Ин тағйирот ба супоридани андозҳо ва пардохтҳо дахл дошта, ҳатмӣ будани супоридани онҳоро таъкид мекунад. Калимаҳои «супоридан» ва «ҳатмист» дар ин ҷо мазмунан мувофиқ буда, онҳо дар қонунгузории амалкунандаи соҳаи андоз низ истифода шудаанд.

19. Ба моддаи чилу нуҳум чор тағйирот пешниҳод гардидааст.
Якум. Ҷумлаи сеюми қисми якум дар таҳрири зерин пешниҳод шудааст: «Вакили Маҷлиси намояндагон шахсе интихоб шуда метавонад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад ва синни ӯ аз 30 кам набуда, дорои таҳсилоти олӣ бошад».

Назар ба меъёри амалкунанда дар ин ҷо чунин меъёрҳои нав пешбинӣ шудаанд:

1. Танҳо дорои шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон бошад. Шахсе вакили Маҷлиси намояндагон шуда метавонад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта, шаҳрвандии давлати дигарро надошта бошад (душаҳрвандӣ ва бисёршаҳрвандиро доро набошад). Ин талабот ба бисёр муҳим будани вазифаи узви парлумон ва амнияти давлат вобаста аст. Чунин талабот дар тағйиротҳои пешниҳодшуда, инчунин нисбат ба ишғоли дигар мансабҳои олии давлатӣ низ пешбинӣ шудааст (Президент, аъзои Ҳукумат ва судяҳо).

2. Синну соли вакили Маҷлиси намояндагон набояд аз 30 кам бошад. Дар меъёри амалкунандаи Конститутсия синни 25 пешбинӣ шудааст, яъне синни вакил 5 сол боло бурда шудааст. Албатта, ин тағйирот тасодуфӣ нест. Вазифаи вакили Маҷлиси намояндагон бисёр муҳим буда, масъулияти баландро талаб мекунад. Ин талаботҳо тақозо менамоянд, ки шаҳрванд дорои таҷрибаи бештари зиндагӣ, малакаи корию касбӣ ва фаъолияти сиёсӣ бошад. Дар асоси ин омилҳо синни вакилӣ 5 сол зиёд карда шудааст. Вобаста ба ин хусусиятҳо ҳангоми интихоб ва таъин гардидан ба дигар вазифаҳои муҳимми давлатӣ низ чунин синну сол (30) ба инобат гирифта мешавад.

Дуюм. Қисми панҷуми модда дар таҳрири зерин ифода шудааст: «Узви Маҷлиси миллӣ шахсе интихоб ё таъин шуда метавонад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад ва синни ӯ аз 30 кам набуда, дорои таҳсилоти олӣ бошад». 

Ин пешниҳод аз талаботҳое бармеояд, ки дар қисми якуми ҳамин модда нисбати вакилони Маҷлиси намояндагон низ пешбинӣ шудаанд, яъне дорои танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва синни на кам аз 30 доштан.

Сеюм. Ба модда қисми нави ҳафтум дар таҳрири зерин илова карда шудааст: «Узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон баъди интихоб ё таъин шудан дар иҷлосияи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон ба халқи Тоҷикистон савганд ёд мекунанд». 

Ин тағйирот ба муҳим ва масъулиятнок будани вазифаи узви парлумон, инчунин ҳамчун намояндаи халқ дар назди халқ масъул будани онҳоро таъкид мекунад. Чунин меъёр дар бисёр конститутсияҳои давлатҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ва дигар давлатҳо (Қазоқистон, Қирғизистон, Юнон, Чехия, Словакия, Полша, Литва ва дигарҳо) пешбинӣ шудааст.

Чорум. Қисми ҳафтум қисми ҳаштум ҳисобида шудааст ва аз нигоҳи услубӣ таҳрир гардида, меъёрҳое, ки бояд дарқонуни конститутсионӣ дарҷ карда шаванд (шумораи аъзои Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон ва тартиби интихоб  ё таъин гардидани онҳо) пешбинӣ шудаанд. 

Дигар масъалаҳо, аз ҷумла тартиби интихоб нашудан ва мувофиқ набудани ваколати узви Маҷлиси миллӣ ва вакилони Маҷлиси намояндагон, ки дар меъёри амалкунандаи Конститутсия дарҷ гардидаанд, ибораи «тартиби интихоб ё таъин гардидани онҳо» дар бар мегирад ва онҳо дар оянда дар Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сабт карда мешаванд.
20. Дар қисми сеюми моддаи панҷоҳу якум калимаи «ба қувваи қонунӣ даромадани ҳукми айбдоркунии суд, қатъи шаҳрвандӣ» ба калимаҳои «эътибори қонунӣ пайдо кардани ҳукми айбдоркунандаи суд, қатъи шаҳрвандӣ, соҳибшудан ба шаҳрвандии давлати дигар,» илова карда шудааст. 

Пешниҳодҳои номбурда ба тағйироти қисмҳои якум ва дуюми моддаи чилу нуҳум вобастагӣ дорад, яъне узви Маҷлиси миллӣ ва вакили Маҷлиси намояндагон бояд танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад. Дар сурати соҳиб шудан ба шаҳрвандии давлати дигар ваколати онҳо тибқи ин тағйирот қатъ мегардад. Инчунин ибораи «ба қувваи қонунӣ даромадани ҳукми айбдоркунии суд» бо дарназардошти дар матни Конститутсия якхела истифода бурдани ин меъёр таҳрир карда шудааст.

21. Дар банди якуми қисми якуми моддаи панҷоҳу шашум пешниҳод мегардад, ки калимаҳои «марзиву маъмурӣ» ба калимаҳои «маъмурию ҳудудӣ» иваз карда шаванд. 

Ҳамон тавре дар шарҳи тағйиротҳо ба моддаи ҳафтуми Конститутсия зикр гардид, маънои «ҳудуд» назар ба «марз» васеътар буда, тамоми ҳудуди давлат (хушкӣ, обӣ, ҳавоӣ)-ро дар бар мегирад. «Марз» бошад, бештар сарҳад, хатти сарҳадро ифода мекунад. Бинобар ин дар матни Конститутсия ба ҷойи калимаи «марз» калимаи «ҳудуд» истифода мешавад.

22. Дар моддаи шасту якум ду тағйирот пешниҳод шудааст.

Якум. Дар қисми дуюм калимаҳои «аз се ду» ба калимаҳои «аз чор се» иваз карда шудаанд. 

Дар ин ҷо сухан дар бораи такроран қабули қонуни конститутсионӣ меравад, ки аз тарафи Маҷлиси намояндагон пештар бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи вакилони Маҷлиси намояндагон қабул шуда буд ва Маҷлиси миллӣ онро ҷонибдорӣ накардааст. Барои бартараф кардани манъи (ветои) Маҷлиси миллӣ пешниҳод мешавад, ки ин амал бо тарафдории аз чор се ҳиссаи вакилони Маҷлиси намояндагон сурат гирад, зеро Маҷлиси намояндагон қонуни конститутсиониро пештар бо тарафдории аз се ду ҳиссаи вакилон қабул карда буд. Такроран бо тарафдории аз се ду ҳиссаи овозҳо қабул намудани қонуни конститутсионие, ки пештар бо тарафдории аз се ду ҳиссаи овозҳои вакилон қабул гардида буд, мантиқан дуруст нест. Аз ин рӯ меъёри мазкур (аз чор се) пешниҳод шудааст.

Дуюм. Қисми сеюм дар таҳрири нав ифода шудааст. Тибқи он «Тафсири Конститутсияро тибқи тартиби мазкур Маҷлиси намояндагон дар шакли қонуни конститутсионӣ қабул намуда, Маҷлиси миллӣ онро ҷонибдорӣ менамояд».

Бояд зикр намуд, ки ин тағйирот қисми сеюми моддаро пурра ва дақиқу аниқ кардааст, яъне тафсири меъёрҳои Конститутсияро Маҷлиси намояндагон ва Маҷлиси миллӣ дар шакли қонуни конститутсионӣ қабул ва ҷонибдорӣ менамоянд. Тартиби қабули қонуни конститутсионӣ бошад, дар қисмҳои якум ва дуюми ҳамин модда зикр гардидааст.

23. Дар қисми дуюми моддаи шасту чорум пешниҳод мешавад, ки калимаи «қарордодҳои» ба калимаи «шартномаҳои» иваз карда шавад. 

Бояд қайд кард, ки тибқи санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ, аз ҷумла Конвенсияи Вена аз 23-юми майи соли 1969 «Дар бораи ҳуқуқи шартномаҳои байналмилалӣ» созишномаҳои байни давлатҳо бо номи «шартномаҳо» қабул шудаанд. Аз ин рӯ, дар матни Конститутсия вожаи «қарордодҳо» ба калимаи «шартномаҳо» иваз карда шудааст.

24. Ба моддаи шасту панҷум ду тағйирот пешниҳод гардидааст.

Якум. Қисми дуюми модда дар таҳрири нав ифода шуда, тибқи он «Шахсе ба номзадии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шуда метавонад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад, синни ӯ аз 30 кам набуда, дорои таҳсилоти олӣ бошад, забони давлатиро донад ва дар ҳудуди ҷумҳурӣ на камтар аз 10 соли охир истиқомат дошта бошад». 

Ба ин қисми модда ду тағйироти нав илова шудааст.

1. Шахсе, ки ҳамчун номзад ба мансаби Президент пешбарӣ мешавад, бояд танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад (шаҳрвандии дигар давлатро надошта бошад). 

Ҳамон тавре дар шарҳи моддаҳои дахлдор қайд гардид, барои интихоб ё таъин шудан ба вазифаҳои муҳимми давлатӣ танҳо доштани шаҳрвандии Тоҷикистон зарур мебошад. Ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон низ шахси (номзади) пешбаришаванда бояд танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад. Ин талабот аз муҳим будани мансаби Президент барои ҷомеа ва давлат, инчунин ба амнияти давлат вобаста аст.

2. Ҳамчунин пешниҳод шудааст, ки шахсе, ки ҳамчун номзад ба мансаби Президент пешбарӣ мешавад, бояд синнаш аз 30 кам набошад. Тавре дар шарҳи моддаҳои дахлдор қайд гардид, синну соли шаҳрвандоне, ки ба вазифаҳои муҳим ва масъули давлатӣ пешниҳод мешаванд, дар Конститутсия якхела, яъне синни 30 пешбинӣ мешавад (узви Маҷлиси миллӣ, вакили Маҷлиси намояндагон, судяҳои Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ, Суди Олии иқтисодӣ, судҳои вилоятҳо, шаҳри Душанбе). Аз ин сабаб синну соли номзад ба Президент низ аз 35 ба 30 поён фароварда шудааст.

Дуюм. Ба моддаи мазкур қисми панҷум илова шудааст, ки тибқи он маҳдудияти дар қисми чоруми ҳамин модда пешбинигардида, яъне меъёре, ки мувофиқи он як шахс ба вазифаи Президент бештар аз ду муҳлат пай дар пайинтихоб шуда наметавонад, нисбат ба Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат татбиқ намегардад.

Бояд қайд кард, ки Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат» вазъи сиёсӣ ва ҳуқуқии Пешвои миллатро муқаррар карда, ӯро ҳамчун Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, бунёдгузори давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон, хотимабахши ҷанги шаҳрвандӣ, эҳёгари таъриху фарҳанги бою ғании миллати куҳанбунёд ва тамаддунофари тоҷик, кафили пойдориву бардавомии давлати мустақили Тоҷикистон эътироф кардааст.

Чунин эътирофу эҳтиром ва қадрдонӣ ба Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат онро ифода мекунад, ки ӯ шахсияти умумиэътирофшудаи таърихии миллат, ифодагари ормону орзуҳои насли гузашта, имрӯза ва ояндаи миллати тоҷик буда, барои Ватан ва Миллат хизматҳои беназир ва таърихӣ кардааст. Бинобар ин, шахсияти таърихӣ бояд имконияти идомаи корҳои оғознамудаи тақдирсози худро дар оянда низ дошта бошад ва миллату ватанро ба қуллаҳои мурод расонад.

Ин тағйирот ба Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат чунин ҳуқуқро медиҳад. Истифода бурдан ё набурдан аз он танҳо ҳуқуқи ин шахсият мебошад. Чунин таҷриба дар баъзе давлатҳои дигар, аз ҷумла дар Ҷумҳурии Қазоқистон низ мавҷуд аст.

Дар ин қисми модда ҳамчунон пешниҳод шудааст, ки вазъи ҳуқуқӣ ва ваколатҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллатро қонуни конститутсионӣ муайян мекунад.

25. Дар моддаи шасту нуҳум панҷ тағйирот пешниҳод мегардад.

Якум. Дар банди ҳафтум калимаҳои «ба тасдиқи» ба калимаҳои «барои тасдиқ ба» иваз карда мешаванд. Тағйироти мазкур ҷиҳати ифодаи дурусти ин масъала мувофиқи қоидаи имлои забони тоҷикӣ пешниҳод шудааст.

Дуюм. Пешниҳод мешавад, ки банди дувоздаҳуми модда хориҷ карда шавад. Дар банди 12-уми модда сухан дар хусуси аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис додани Шӯрои адлия меравад. Тибқи тағйироти пешниҳодшуда Шӯрои адлия барҳам дода шуда, масъалаҳои ба салоҳияти ин сохтор дахлдошта дар Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» ҳаллу фасл карда мешаванд.

Сеюм. Дар банди сенздаҳум калимаҳои «бо пешниҳоди Шӯрои адлия» хориҷ карда шудааст. Дар ин ҷо сухан дар бораи ваколати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба таъин ва озод кардани судяҳо меравад. Бинобар сабаби он ки банди 12-и моддаи мазкур хориҷ мегардад, яъне Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барҳам мехӯрад, тартиби пешниҳоди номзад ба вазифаи судягӣ ва озод намудани судяҳо аз вазифаашон дар Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» муайян карда мешавад.

Чорум. Пешниҳод мешавад, ки дар банди ҳаждаҳум калимаи «қарордодҳои» ба калимаи «шартномаҳои» иваз карда шавад. Тавре дар тафсири моддаи 64-ум зикр гардид, мақсади ин тағйирот якхела намудани истилоҳот бо Конвенсияи Вена «Дар бораи ҳуқуқи шартномаҳои байналмилалӣ» мебошад.

Панҷум. Бинобар сабаби хориҷ гардидани банди 12-уми модда пешниҳод шудааст, ки бандҳои 13-30 мувофиқан бандҳои 12-29 ҳисобида шаванд.

26. Ба  моддаи   ҳафтоду якум  қисми нав—панҷум дар таҳрири зерин илова карда мешавад:  «Таъминоти  иҷтимоӣ, хизматрасонӣ  ва муҳофизати  Президенти  Ҷумҳурии Тоҷикистонро  қонуни конститутсионӣ танзим менамояд». Мақсади асосии тағйироти номбурда ба ҳам якхела кардани шакли танзими ҳуқуқии мақомоти ифодакунандаи ҳокимияти қонунгузор, иҷроия ва судӣ мебошад. Вазъи ҳуқуқӣ ва дигар масъалаҳои фаъолияти узви парлумон ва судяҳо тибқи Конститутсия (моддаҳои 51 ва 84) дар шакли қонуни конститутсионӣ муайян шудааст. Бинобар ин дар тағйироти моддаи ҳафтоду якум танзими масъалаҳои таъминот, хизматрасонӣ ва муҳофизати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон низ дар шакли қонуни конститутсионӣ пешбинӣ шудааст.

27. Дар моддаи ҳафтоду сеюм ду тағйирот пешниҳод шудааст.

Якум. Қисми сеюми модда дар таҳрири нав пешниҳод мегардад. Тибқи он «Аъзои Ҳукумат баъди аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шудан ва тасдиқ гардидани фармон дар ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон савганд ёд мекунанд». Бояд қайд намуд, ки чунин меъёр дар як қатор конститутсияҳои дигар давлатҳо низ пешбинӣ шудааст. Ба монанди, Австрия, Албания, Булғористон, Венгрия, Қазоқистон, Литва, Полша, Руминия, Чехия ва ғайра. Меъёри пешниҳодшуда ба муҳиммияти мансаби аъзои Ҳукумат вобаста буда, масъулияти онҳоро зиёд мекунад. Аъзои Ҳукуматро водор месозад, ки барои рушди ҷомеа, давлату миллат бештару хубтар фаъолият намоянд.

Дуюм. Дар қисми чоруми модда пешниҳод шудааст, ки аъзои Ҳукумат бояд танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад. Ҳамон тавре ки дар боло зикр гардид, ин амал ба муҳиммияти вазифаҳои давлатӣ, аз ҷумла аъзои Ҳукумат ва амнияти давлат вобаста аст.

28. Дар қисми якуми моддаи ҳафтоду чорум пешниҳод шудааст, ки калимаи «қаламрави» ба калимаи «ҳудуди» иваз карда шавад. Тавре дар бандҳои дахлдор зикр гардид, калимаи «ҳудуд» назар ба «қаламрав» васеъ буда, ҳудудҳои хушкӣ, обӣ ва ҳавоиро дар бар мегирад ва истифодаи ин истилоҳ дар ин ҷо ба мақсад мувофиқ аст.

29. Дар номи боби шашум пешниҳод мешавад, ки ибораи «Ҳокимияти маҳаллӣ» ба ибораи «Мақомоти маҳаллииҳокимияти давлатӣ ва худидоракунӣ» иваз карда шавад. Ин пешниҳод хусусияти мушаххаскунанда дорад. Он бевосита ба номи пурраи мақомоти ҳокимияти давлатӣ ишора мекунад. Чунин ибора дар тағйирот ба моддаи 14-и Конститутсия низ пешбинӣ шудааст.

30. Дар моддаи ҳафтоду шашум низ пешбинӣ шудааст, ки ибораи «Ҳокимияти маҳаллӣ» ба ибораи «мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ» иваз карда шавад. Тавре дар боло зикр гардид ин тағйирот хусусияти мушаххаскунанда ва дақиқкунанда дорад.

31. Ба моддаи ҳафтоду ҳаштум чор тағйирот пешниҳод шудааст.

Якум. Қисми якуми модда дар таҳрири нав пешниҳод мешавад, ки тибқи он «Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатиро раиси вилоят, шаҳр ва ноҳия роҳбарӣ менамояд». Ин пешниҳод ду тағйиротро дар бар мегирад.

1. Ибораи «Ҳокимияти иҷроияро дар маҳал» ба «Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ» иваз гардидааст ва ҳамон тавре дар боло зикр гардид, ин тағйирот хусусияти мушаххаскунанда дорад.

2. Меъёри намояндаи Президент будани раиси вилоят, шаҳр ва ноҳия аз Конститутсия хориҷ карда мешавад. Бояд зикр намуд, ки мансаби раиси вилоят, шаҳр, ноҳия мансабҳои алоҳида мебошанд ва тибқи қонун салоҳияту ваколатҳои мушаххаси худро доранд. Ҳамчун мансаби алоҳида ин шахсон аз ҷониби Президент таъин ва озод карда мешаванд, дар назди Президент ва мақомоти болоии худ, маҷлисҳои вакилони халқи дахлдор масъул ва ҳисоботдиҳанда мебошанд. Чунин хусусияти ин мансабҳо тақозо менамояд, ки нисбати онҳо меъёри намояндаи Президент истифода бурда нашавад.

Дуюм. Дар қисми дуюм пешниҳод шудааст, ки калимаи «марзӣ» ба «ҳудудӣ» иваз карда шавад. Зарурати ин тағйирот дар бандҳои дахлдори дар боло ишорашуда зикр гардидааст.

Сеюм. Дар қисми панҷум пешниҳод шудааст, ки калимаҳои «мақомоти ҳокимияти маҳаллиро» ба калимаҳои «мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатиро» иваз карда шаванд. Тавре дар тағйиротҳои дахлдор зикр гардид, ин пешниҳод хусусияти мушаххаскунанда ва дақиқкунанда дошта, номи мақомотро пурра ифода мекунад.

Чорум. Дар қисми шашум пешниҳод мешавад, ки калимаи «ҷамоат» бо ҳарфи калон навишта шавад, чунки номи мақомот мебошад.

32. Дар қисми якуми моддаи ҳафтоду нуҳум пешниҳод мегардад, ки калимаи «қаламрав» ба калимаи «ҳудуд» иваз карда шавад. 

Оид ба ин тағйирот дар бандҳои дахлдори дар боло зикргардида қайд карда шудааст.

33. Ба моддаи ҳаштоду чорум ду тағйирот пешниҳод шудааст.

Якум. Дар қисми сеюми модда пешниҳод шудааст, ки ибораи «Тарзи ташкил» ба ифодаи «Тартиби таъсис, ташкил» иваз карда шавад. Қобили таъкид аст, ки «Тартиби таъсис, ташкил» мақсадро хубтар ифода карда, дар Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» низ тартиби таъсиси онҳо пешбинӣ шудааст.

Дуюм. Дар қисми панҷуми модда низ калимаи «Ташкили» ба калимаи «Таъсиси» иваз карда шудааст, ки он мақсадро хубтару беҳтар ифода мекунад.

34. Моддаи ҳаштоду панҷум дар таҳрири нав ифода шудааст. Дар ин модда сухан дар хусуси талаботҳо нисбат ба шахсе меравад, ки ба вазифаи судягӣ интихоб ё таъин мешавад.

Ба вазифаи судяҳои Суди Олӣ, Суди Олии иқтисодӣ, судҳои ВМКБ, вилоят ва шаҳри Душанбе шахсе интихоб ё таъин мешавад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад, дорои таҳсилоти олии ҳуқуқшиносӣ буда, синни ӯ аз 30 кам набошад ва ҳадди ақал 5 сол собиқаи кории судягӣ дошта бошад. Дар ин қисм доштани танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон меъёри нав мебошад. Ба мисли дигар вазифаҳои муҳимми давлатӣ (аъзои парлумон, Президент, аъзои Ҳукумат) судя низ бояд танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад, зеро судя ифодакунандаи шохаи алоҳидаи ҳокимияти давлатӣ буда, аз номи давлат фаъолият мекунад.

Дар қисми дуюми модда талаботҳо нисбат ба шаҳрвандоне, ки ба вазифаи судягӣ ба судҳои шаҳр ва ноҳия, судҳои ҳарбӣ, судҳои иқтисодии ВМКБ, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе таъин мешаванд, пешбинӣ шудааст. Дар қатори таҳсилоти олии ҳуқуқшиносиро доро будан, инчунин танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро доштан пешбинӣ мегардад. Ҳамон тавре дар боло зикр гардид, ин шахсон бояд танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошанд.

Дар қисми сеюми модда пешбинӣ мешавад, ки «синни ниҳоии дар вазифаи судя фаъолият намуданро қонуни конститутсионӣ муайян менамояд». Ин тағйирот хусусияти ҳаволакунанда дошта, таъкид мекунад, ки синни ниҳоии дар вазифаи судя фаъолият намуданро қонуни конститутсионӣ муайян менамояд. Минбаъд синну соли ба нафақа баромадани судяҳо дар Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар карда мешавад.

Дар қисми чоруми модда пешбинӣ мегардад: «Шахсе, ки бори аввал ба вазифаи судя таъин шудааст, дар вазъияти тантанавӣ савганд ёд мекунад». Дар ин ҷо Конститутсия пешбинӣ кардааст, ки дар баробари вакили парлумон ва аъзои Ҳукумат судя низ бояд дар вазъияти тантанавӣ савганд ёд кунад. Ин тағйирот муҳим будани вазифаи судягӣ ва масъулиятнок будани онро таъкид мекунад.

35. Дар моддаи ҳаштоду шашум ибораи «бо пешниҳоди Шӯрои адлия» ба ибораи «бо тартиби муқарраркардаи қонуни конститутсионӣ» иваз карда шудааст. 

Ин тағйирот ба он вобаста аст, ки бинобар сабаби барҳам хӯрдани Шӯрои адлия тартиби ба вазифа таъин ва озод намудани судяҳо дар Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» муайян карда мешавад.
36. Ба моддаи ҳаштоду нуҳум се тағйирот пешниҳод мешавад.

Якум. Қисми дуюм дар таҳрири нав ифода шудааст. Тибқи он «ба вазифаи судяи Суди конститутсионӣ шахсе интихоб мешавад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад, дорои таҳсилоти олии ҳуқуқшиносӣ буда, синни ӯ аз 30 кам набошад ва ҳадди ақал 7 сол собиқаи кории касбӣ дошта бошад. Синни ниҳоии дар вазифаи судяи Суди конститутсионӣ фаъолият намуданро қонуни конститутсионӣ муайян менамояд». Дар ин қисми модда се тағйироти нав пешниҳод шудааст.

1. Доштани танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳамон тавре дар шарҳи моддаҳои дахлдор зикр гардид, барои вазифаҳои муҳимми давлатӣ (Президент, вакилони парлумон, аъзои Ҳукумат, судяҳо) доштани танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ шудааст. Нисбат ба судяи Суди конститутсионӣ низ ин талабот пешбинӣ мегардад.

2. Барои интихоб шудан ба вазифаи судяи Суди конститутсионӣ собиқаи кории касбии ҳадди ақал 7 сол муқаррар карда шудааст, ки ин меъёр ба синни интихоб шудан ба вазифаи судяи Суди конститутсионӣ (30) мувофиқ мебошад.

3. Синни ниҳоии дар вазифаи судяи Суди конститутсионӣ фаъолият намудан, яъне синни ба нафақа баромадани судяҳои Суди конститутсионӣ дар Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон» муқаррар карда мешавад.

Дуюм. Ба модда қисми сеюм дар таҳрири зерин илова карда шудааст: «Шахсе, ки бори аввал ба вазифаи судяи Суди конститутсионӣ интихоб шудааст, дар иҷлосияи Маҷлиси миллӣ савганд ёд мекунад». Бояд қайд намуд, ки ин меъёр то ҳол дар Қонуни конститутсионӣ «Дар бораи Суди конситутсионӣ» муқаррар шуда буд. Айни замон, ки дар Конститутсия савганди вакилони парлумон, аъзои Ҳукумат ва судяҳо пешбинӣ мешавад, савганди судяи Суди конститутсионӣ низ дар сатҳи Конститутсия муқаррар мегардад.

Сеюм. Қисми сеюми модда қисми чорум ҳисобида шуда, дар банди якуми он баъди калимаи «санадҳои» калимаи «меъёрии» илова карда шуда, калимаи «қарордодҳои» ба калимаи «шартномаҳои» иваз карда мешавад. Калимаи «меъёрӣ» мушаххас нишон медиҳад, ки Суди конститутсионӣ на ҳамаи санадҳои ҳуқуқӣ, балки танҳо санадҳои меъёрии ҳуқуқиро мавриди баррасӣ қарор медиҳад. Тавре дар боло қайд гардид, дар асоси Конвенсияи Вена «Дар бораи ҳуқуқи шартномаҳои байналмилалӣ» ва Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи шартномаҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон» бо мақсади якхела намудани истилоҳот калимаи «қарордодҳо» ба калимаи «шартномаҳо» иваз карда шудааст.

37. Дар моддаи 91 калимаи «ҷиноӣ» ба калимаи «ҷиноятӣ» иваз карда мешавад. 

Тавре ки дар тағйироти моддаи 20 қайд гардид, ин пешниҳод хусусияти якхела истифода кардани ин истилоҳро дорад.

38. Дар моддаи наваду сеюм пешниҳод мегардад, ки калимаи «қаламрави» ба калимаи «ҳудуди» иваз карда шавад.

Чунин тағйирот дар моддаи ҳафтоду чоруми Конститутсия низ пешниҳод шудааст, ки он мақсадро возеҳтару аниқтар ифода мекунад. Калимаи «ҳудуд» назар ба «қаламрав» васеътар буда, ҳудуди хушкӣ, обӣ ва ҳавоиро ифода мекунад.

39. Пешниҳод шудааст, ки дар тамоми матни Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон калимаи «ҳақ» ба калимаи «ҳуқуқ» иваз карда шавад. 

Бояд зикр намуд, ки дар худи Конститутсия ва қонунгузории амалкунанда маъмулан калимаи «ҳуқуқ» бештар истифода мешавад. Аз дигар тараф, калимаи «ҳуқуқ» маъмул ва роиҷ гаштааст. Аз ин рӯ, пешниҳод шудааст, ки калимаи «ҳақ» ба калимаи «ҳуқуқ» иваз карда шавад.

40. Дар банди чоруми Муқаррароти интиқолӣ таъкид шудааст, ки аъзои Маҷлиси миллӣ, вакили Маҷлиси намояндагон ва аъзои Ҳукумат баъд аз эътибори ҳуқуқӣ пайдо кардани «Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон» бо тартиби муқаррарнамудаи Конститутсия ва қонунҳои конститутсионӣ савганд ёд мекунанд. 

Шахсоне, ки ҳоло ин вазифаҳоро ишғол кардаанд ва шахсе, ки минбаъд онро ишғол мекунад, бо тартибе, ки Конститутсия ва қонунҳои конститутсионӣ муқаррар мекунанд, савганд ёд мекунанд. Баъзе аз ҷузъиёти савгандёдкунӣ ва матни худи савганд дар қонунҳои конститутсионӣ, ки фаъолияти ин мақомотро танзим мекунанд, муқаррар карда мешаванд.

 
16.02.2016 | EU-Tajikistan Cooperation Council

On February 16, 2016 in Brussels the delegation of the Republic of Tajikistan under the leadership of Minister of Foreign Affairs Sirodjidin Aslov took part in the Fifth meeting of the Cooperation Council between the Republic of Tajikistan and the European Union. The EU delegation was headed by Dutch Minister of Foreign Affairs, as the  Netherlands Presidency in the EU.

The agenda of the meeting covered key aspects of partnership and cooperation between the EU and the Republic of Tajikistan, political and economic issues, human rights, as well as international and regional issues.

During the Cooperation Council meeting, the sides discussed the development of relations between Tajikistan and the European Union, as well as further steps to enhance this cooperation. Key areas of cooperation, the state of relations in the field of trade and economy, including the implementation of national strategy for development and poverty reduction were also considered at the meeting. The parties also touched upon the issues of water and energy, border security, fight against terrorism and extremism, human rights and the rule of law, as well as exchanged views on regional and international issues.

Following the meeting, a press conference was held with participation of the heads of delegations of Tajikistan and the European Union, during which both sides expressed satisfaction with the results of the meeting, and confirmed their interest in the continuation of a constructive and mutually beneficial cooperation.

 

 

president

mfa_tj

 

govinvest-logo en

Follow us